Paspoort aanvragen: alles wat je moet weten voordat je naar het gemeentehuis gaat

Een paspoort aanvragen klinkt eenvoudig, maar er komt meer bij kijken dan je misschien denkt. Je hebt het reisdocument nodig voor een vakantie buiten Europa, maar ook voor andere situaties waarbij je je identiteit moet bewijzen. Wie voor het eerst een paspoort regelt, of wiens oude paspoort bijna verloopt, loopt tegen vragen aan. Wanneer moet je een afspraak maken? Wat kost het? En hoe lang duurt het voordat je het document in handen hebt? In deze blog lees je precies wat je moet weten, stap voor stap.

Een afspraak maken bij de gemeente is de eerste stap

Het aanvragen van een paspoort doe je altijd bij de gemeente waar je staat ingeschreven. Je kunt niet zomaar binnenlopen, want je moet van tevoren een afspraak maken. Dit kan bij de meeste gemeenten online via de website van de gemeente, of telefonisch. Bij de afspraak voor de aanvraag neem je een paar dingen mee: een recente pasfoto die voldoet aan de officiële eisen, je huidige identiteitsdocument of een verlopen paspoort, en het geld voor de leges. Die kosten betaal je meteen bij de aanvraag. Je kunt niet achteraf betalen. De exacte kosten verschillen per gemeente, maar reken op een bedrag tussen de 70 en 80 euro voor volwassenen. Voor kinderen jonger dan achttien jaar liggen de kosten lager.

Wat er met je aanvraag gebeurt na het indienen

Na je bezoek aan de gemeente wordt je reisdocument aangemaakt. In de meeste gevallen is je nieuwe paspoort na vijf werkdagen klaar. Dan maak je een tweede afspraak om het op te halen. Bij sommige gemeenten kun je ook kiezen voor bezorging aan huis, zodat je niet opnieuw naar het gemeentehuis hoeft. Het ophalen of in ontvangst nemen moet je zelf doen, of iemand anders doen dit namens jou met een machtiging. Een paspoort voor een kind moet altijd worden opgehaald door een ouder of wettelijk voogd. Het is verstandig om je afspraak voor het ophalen al in te plannen zodra je de aanvraag hebt ingediend, zodat je geen tijd verliest.

De geldigheid van je reisdocument en wanneer je op tijd bent

Een paspoort voor volwassenen is tien jaar geldig. Voor kinderen tot achttien jaar geldt een geldigheidsduur van vijf jaar. Veel landen eisen dat je paspoort nog minimaal zes maanden geldig is op het moment dat je aankomt. Controleer dit altijd voordat je een reis boekt. Staat de verloopdatum te dicht bij je reisdatum, dan loop je het risico dat je wordt geweigerd aan de grens. Plan je aanvraag op tijd in, zeker in de zomer of rond andere drukke periodes. Dan zijn de wachttijden voor afspraken bij gemeenten langer dan normaal. Wie last minute een nieuw reisdocument nodig heeft, kan in sommige gevallen een spoedpaspoort aanvragen. Dat kost extra geld, maar het document is dan sneller beschikbaar.

De pasfoto: een onderdeel dat vaak misgaat

Een veelgemaakte fout bij de aanvraag is een pasfoto die niet aan de regels voldoet. De Nederlandse overheid stelt strenge eisen aan de foto. Je gezicht moet goed zichtbaar zijn, de achtergrond moet egaal en lichtgekleurd zijn, en je ogen moeten open zijn en recht in de camera kijken. Een bril is niet toegestaan op de foto. Het hoofd mag niet gedraaid of schuin zijn. Kinderen moeten ook aan deze regels voldoen, wat bij baby’s en peuters soms lastig is. Laat de foto het liefst maken bij een fotograaf die bekend is met de officiële richtlijnen voor identiteitsdocumenten. Een afgewezen foto betekent dat je opnieuw moet komen, wat tijd kost. Zorg er ook voor dat de foto niet ouder is dan zes maanden.

Veelgestelde vragen

Kan ik een paspoort aanvragen in een andere gemeente dan waar ik woon?
Nee, een paspoort aanvragen kan alleen bij de gemeente waar je officieel bent ingeschreven in de Basisregistratie Personen. Woon je in Amsterdam, dan ga je naar de gemeente Amsterdam. Je kunt je document daarna wel ophalen bij een andere gemeente als die gemeente dat toestaat, maar de aanvraag zelf moet altijd in jouw eigen gemeente plaatsvinden.

Hoe lang van tevoren moet ik mijn reisdocument aanvragen voor een vakantie?
Het is verstandig om een nieuw reisdocument minimaal drie tot vier weken voor je vertrekdatum aan te vragen. In drukke periodes, zoals de zomervakantie, kunnen de wachttijden voor een afspraak oplopen. Reken op vijf werkdagen voor de productie van het paspoort zelf, plus de tijd die nodig is om een afspraak te krijgen.

Wat is een spoedpaspoort en wanneer kom ik daarvoor in aanmerking?
Een spoedpaspoort is een reisdocument dat sneller wordt aangemaakt dan normaal. In sommige gevallen is het al de volgende werkdag beschikbaar. Je kunt hierom vragen als je op korte termijn moet reizen en geen tijd hebt om de normale procedure te doorlopen. De kosten voor een spoedpaspoort zijn hoger dan bij een gewone aanvraag. Niet elke gemeente biedt deze optie aan, dus check dit vooraf bij jouw gemeente.

Wat gebeurt er als mijn paspoort wordt gestolen of verloren gaat in het buitenland?
Als je paspoort in het buitenland wordt gestolen of kwijtraakt, moet je dit zo snel mogelijk melden bij de lokale politie. Met het proces-verbaal kun je contact opnemen met de Nederlandse ambassade of het consulaat in dat land. Zij kunnen je helpen aan een noodreisdocument waarmee je terug naar Nederland kunt reizen. Terug in Nederland vraag je daarna een nieuw reisdocument aan bij je eigen gemeente.