Het is algemeen bekend dat meisjes in verschillende delen van de wereld worden besneden, maar veel mensen weten niet waarom deze zware traditie blijft bestaan. Meisjesbesnijdenis, ook wel vrouwelijke genitale verminking genoemd, is een ernstig probleem in ruim dertig landen. Toch gebeurt het elk jaar bij miljoenen jonge meisjes, vaak onder grote druk van familie en de gemeenschap.
Tradities blijven leven door familie en gemeenschap
In veel gebieden is meisjesbesnijdenis een eeuwenoude traditie die wordt doorgegeven van moeder op dochter. Families voelen zich vaak verplicht om hun dochters te laten besnijden, omdat dit zou horen bij het volwassen worden van een meisje. Meisjes worden vaak besneden tussen hun vierde en vijftiende jaar. In sommige gemeenschappen wordt gedacht dat het meisje zo haar eer en die van haar familie bewaart. Het sociale druk is groot. Ouders zijn vaak bang dat hun dochters later niet zullen trouwen als zij niet besneden zijn. Velen durven de traditie niet te stoppen uit angst voor uitsluiting of schaamte tegenover de buren en familieleden.
Religie speelt een kleinere rol dan vaak wordt gedacht
Toch wordt meisjesbesnijdenis niet door een geloof verplicht. In sommige landen geloven mensen dat het hoort bij hun religie, maar geen enkele wereldgodsdienst schrijft deze praktijk voor. Het is dus geen religieuze eis, maar vooral een sociale norm die soms wordt verward met geloof. Sommige religieuze leiders zijn juist actief om mensen uit te leggen dat deze handeling niet bij hun geloof hoort. Ondanks dit misverstand blijft de overtuiging in veel dorpen en steden sterk dat het wel zo hoort, omdat het altijd zo geweest is.
Moeders kiezen soms uit angst of liefde voor hun dochter
In gesprekken met moeders die hun dochter laten besnijden, komt naar voren dat zij dit niet altijd vrijwillig doen. Vaak zijn moeders zelf ooit besneden. Ze denken dat het beter is voor hun dochter omdat zij dezelfde moeilijke weg moesten gaan. Soms speelt liefde een rol: moeders zijn bang dat hun dochter zal worden buitengesloten of geen goede toekomst heeft zonder besnijdenis. Angst en liefde zijn dus twee kanten van dezelfde medaille. Het is niet altijd zo dat alleen vaders of mannen het besluit nemen. In de praktijk spelen vrouwen, vooral moeders en grootmoeders, vaak een belangrijke rol in de keuze om door te gaan met deze traditie.
Gezondheidsschade en psychische gevolgen zijn groot
Hoewel meisjesbesnijdenis wordt gezien als een traditie, zijn de gevolgen voor meisjes vaak ernstig. Het ingrijpen gebeurt meestal onder slechte omstandigheden, zonder verdoving of goede hygiëne. Meisjes kunnen hierdoor levenslang pijn houden of ontstekingen krijgen. Ook kunnen de littekens problemen geven bij plassen, menstruatie of bevallingen later in het leven. Naast lichamelijke schade is er ook grote angst en schaamte bij de meisjes zelf. Veel vrouwen houden er psychische klachten aan over, zoals wantrouwen, verdriet of nachtmerries.
Het taboe op praten maakt verandering lastig
In gemeenschappen waar deze praktijk voorkomt, wordt er bijna nooit openlijk over gepraat. Besnijdenis is vaak een gevoelig onderwerp. Vrouwen en meisjes houden hun pijn voor zich. Ook mensen die twijfelen durven niet altijd hun mening te geven, omdat ze bang zijn voor ruzie of afwijzing. Dit zwijgen zorgt ervoor dat de traditie langzaam verandert. In sommige landen groeit toch het verzet. Gezondheidswerkers, leerkrachten en lokale helden proberen ouders ervan te overtuigen dat meisjes niet besneden hoeven te worden. Er zijn zelfs dorpen die samen besluiten om te stoppen met deze gewoonte. Toch blijft de verandering traag gaan, omdat eeuwenoude regels niet binnen een paar jaar verdwijnen.
EU, VN en hulporganisaties vragen aandacht voor meisjesbesnijdenis
Internationale organisaties en overheden proberen meisjesbesnijdenis wereldwijd te stoppen. Er zijn wetten tegen deze misdaad, maar handhaving is lastig. Groepen als de Verenigde Naties en het Europees Parlement steunen lokale projecten in Afrika, het Midden-Oosten en Azië. In veel Europese landen worden voorlichtingen gegeven aan families uit landen waar dit gebeurt. Ook in Nederland is meisjesbesnijdenis strafbaar en werken instellingen aan bescherming van meisjes en hulp aan slachtoffers. Denk aan de GGD die voorlichting geeft in de wijken en probeert om familieleden met elkaar in gesprek te laten gaan.
Meest gestelde vragen over meisjesbesnijdenis
- Waarom denken mensen dat meisjesbesnijdenis goed is?
Mensen geloven vaak dat meisjesbesnijdenis nodig is om een meisje rein te houden, haar huwbaarheid te vergroten of haar familie trots te maken. Deze ideeën zijn gebaseerd op oude opvattingen en tradities.
- Wordt meisjesbesnijdenis overal in de wereld gedaan?
Meisjesbesnijdenis komt vooral voor in delen van Afrika, het Midden-Oosten en sommige landen in Azië. In andere delen van de wereld gebeurt het bijna niet, behalve bij families die deze traditie meenemen als ze verhuizen.
- Is meisjesbesnijdenis strafbaar in Nederland?
In Nederland is meisjesbesnijdenis strafbaar. Het maakt niet uit of het in Nederland gebeurt of in het buitenland. Ouders en anderen die meewerken riskeren een gevangenisstraf.
- Wat kan er gedaan worden om meisjesbesnijdenis te stoppen?
Voorlichting helpt om mensen bewust te maken van de gevolgen. Lokale mensen die zich uitspreken zijn belangrijk. Ook strenge wetten en campagnes op scholen en bij zorginstellingen werken mee aan verandering.
- Hoe kunnen meisjes én families geholpen worden?
Slachtoffers krijgen medische zorg en psychische hulp. Er zijn hulplijnen, vertrouwenspersonen en voorlichtingsbijeenkomsten waar mensen hun verhaal kunnen doen en steun kunnen krijgen.









